Ustawa z dnia ... 1921 r. o medalach, orderach, odznaczeniach oraz tytułach szlacheckich i honorowych.

Rozdział I - Cel ustawy

Art. 1.
Ustawa określa medale, ordery i odznaczenia oraz tytuły szlacheckie i honorowe, a także tryb ich nadawania i odbierania.

Rozdział II - Ordery

Art. 2.
Ustala się następujące ordery:

1. Order Złotego Runa (Orden vom Goldenen Vlies/Aranygyapjas rend)

2. Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego (Hochadeliger Sternkreuzorden/Hölgyi Csillagkereszt-rend)

3. Wojskowy Order Marii Teresy (Militär-Maria-Theresien-Orden/Katonai Mária Terézia-rend)

4. Order Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana (Königlich Ungarischer Hoher Ritterorden vom heiligen Stephan, dem apostolischen König/Magyar királyi Szent Istvan lovagrend)

5. Order Leopolda (Leopold-Orden/Lipót-rend)

6. Order Korony Żelaznej (Orden der Eisernen Krone/Vaskorona-rend)

7. Order Franciszka Józefa (Franz Joseph-Orden/Ferenc József-rend)

8. Order Elżbiety (Elisabeth-Orden/Erzsébet-rend)

Art. 3.

1. Ordery za zasługi cywilne nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego.
2. Ordery za zasługi wojskowe nadaje Monarcha bądź osoba zastępująca go w wykonywaniu obowiązków zwierzchnika sił zbrojnych samodzielnie bądź na wniosek Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych, oficera Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych lub dowódcy rodzaju sił zbrojnych.
3. Ordery odbiera Monarcha, jeżeli osoba odznaczona orderem:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę orderowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

4. Orderem danej klasy można zostać odznaczonym tylko jednokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 4.

1. Order Złotego Runa jest orderem cywilnym, nadawanym automatycznie wszystkim członkom Domu Panującego płci męskiej, którym przysługuje co najmniej tytuł arcyksiążęcy.
2. Order nie posiada klas.
3. Insygnium orderu to zawieszona na złotym pierścieniu podobizna złotej skóry baranka z głową zwróconą na prawo; pierścień orderu zawieszony jest na okrągłym czarnym lub niebieskim kamieniu szlachetnym, z obu stron którego wychodzą złoto-czerwone płomienie; nad nimi góruje złota agrafa, w dolnej części tejże przedstawiona jest walka Jazona ze smokiem, zaś w górnej umieszczona jest dewiza „PRETIUM LABORUM NON VILE”.
4. Insygnium orderu noszone jest:

   1. na stroju orderowym - na łańcuchu orderowym, złożonym 28 owalnych krzesiw, z których po obu stronach wychodzą stylizowane wiązki płomieni oraz z 28 złotych pierścieni,

   2. na mundurze, smokingu bądź fraku - na szyi na czerwonej wstążce,

   3. na pozostałych odzieniach - w formie miniatury insygnium orderu.

5. Baretka orderu ma kolor czerwony.
6. Wzór insygnium, łańcucha i baretki znajduje się w załączniku nr 1 do ustawy.

Art. 5.

1. Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego jest orderem cywilnym, nadawanym automatycznie wszystkim członkom Domu Panującego płci żeńskiej, którym przysługuje co najmniej tytuł arcyksiążęcy.
2. Order posiada jedną klasę - damy orderu.
3. Insygnium orderu to medalion, na którym dwugłowy czarny orzeł monarchii habsburskiej nosi nałożony czerwony krzyż grecki, uwieńczony białą wstęgą z dewizą „SALUS ET GLORIA”.
4. Order noszony jest na czarnej wstążce w formie kokardy nad lewą piersią.
5. Baretka orderu ma kolor czarny i znajduje się na niej miniatura insygnium orderu.
6. Wzór insygnium i baretki znajduje się w załączniku nr 2 do ustawy.

Art. 6.

1. Wojskowy Order Marii Teresy jest orderem wojskowym, nadawanym szlachcicom za taki akt odwagi, który w normalnych warunkach nie jest od nikogo wymagany, a mimo to został dokonany, lub - wraz z tym aktem odwagi - za podjęcie, podczas akcji wojskowej, nadzwyczaj ważnej i zręcznej decyzji, która zakończyła się sukcesem wojskowym.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Komandor,

   3. Kawaler/Dama.

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest biały krzyż, pośrodku którego znajduje się czerwono-biało-czerwona tarcza otoczona dewizą „FORTITUDINI”; między ramionami krzyża znajduje się wieniec laurowy. Dodatkowo insygnium jest czerwono-biało-czerwona wstęga, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Komandora orderu jest biały krzyż, pośrodku którego znajduje się czerwono-biało-czerwona tarcza otoczona dewizą „FORTITUDINI”.

   3. Kawalera/Damy orderu jest pomniejszone insygnium Komandora orderu.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Komandora - na szyi na czerwono-biało-czerwonej wstędze,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - na lewej piersi na czerwono-biało-czerwonej wstążce wiązanej w trójkąt.

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - czerwono-biało-czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Komandora - czerwono-biało-czerwona z miniaturą insygnium Komandora,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - czerwono-biało-czerwona.

6. Wzór insygniów i baretek oraz sposób noszenia orderu znajduje się w załączniku nr 3 do ustawy.

Art. 7.

1. Order Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana jest orderem cywilnym, nadawanym szlachcicom za szczególnie zasługi cywilne dla Monarchii Austro-Węgierskiej, a szczególnie dla Krajów Korony Świętego Stefana.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Komandor,

   3. Kawaler/Dama.

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się wizerunek herbu Węgier na czerwonym tle z inicjałami „MT”, otoczony dewizą ”PUBLICUM MERITORUM PRAEMIUM”. Dodatkowo insygnium jest purpurowa wstęga z zielonymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Komandora orderu jest zielony krzyż, pośrodku którego znajduje się wizerunek herbu Węgier na czerwonym tle z inicjałami „MT”, otoczony dewizą „PUBLICUM MERITORUM PRAEMIUM” na zawieszce w kształcie Korony Świętego Stefana.

   3. Kawalera/Damy orderu jest pomniejszone insygnium Komandora orderu.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Komandora - na szyi na zielono-purpurowo-zielonej wstędze,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - na lewej piersi na zielono-purpurowo-zielonej wstążce wiązanej w trójkąt.

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - zielono-purpurowo-zielona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Komandora - zielono-purpurowo-zielona z miniaturą Korony Świętego Stefana,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - zielono-purpurowo-zielona.

6. Wzór insygniów i baretek oraz sposób noszenia orderu znajduje się w załączniku nr 4 do ustawy.

Art. 8.

1. Order Leopolda jest orderem cywilnym, nadawanym za szczególnie zasługi cywilne dla Monarchii Austro-Węgierskiej, w tym szczególne zasługi w służbie publicznej oraz działalności na rzecz rozwoju państwowości i ustroju Monarchii Austro-Węgierskiej.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. I Klasa,

   3. Komandor,

   4. Kawaler/Dama.

3. Order posiada także dekorację wojenną, nadawaną dodatkowo w trybie orderu wojskowego w uznaniu zasług wojennych.
4. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się czerwony krzyż z białym obramowaniem, w środku którego znajdują się inicjały „F I A”, otoczone dewizą „INTEGRATI ET MERITO”; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze. Dodatkowo insygnium jest czerwona wstęga z białymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   2. I Klasy orderu jest pomniejszone insygnium Krzyża Wielkiego orderu; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze. Dodatkowo insygnium jest czerwona wstęga z cienkimi białymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   3. Komandora orderu jest czerwony krzyż z białym obramowaniem, w środku którego znajdują się inicjały „F I A”, otoczone dewizą „INTEGRATI ET MERITO” na zawieszce w kształcie Korony Cesarskiej; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze do krzyża oraz liście laurowe do zawieszki.

   4. Kawalera/Damy orderu jest pomniejszone insygnium Komandora orderu; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze do krzyża oraz liście laurowe do zawieszki oraz skrzyżowane miecze do wstążki.

5. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku I Klasy - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   3. w przypadku Komandora - na szyi na biało-czerwono-białej wstędze,

   4. w przypadku Kawalera/Damy - na lewej piersi na biało-czerwono-białej wstążce wiązanej w trójkąt.

6. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - biało-czerwono-biała z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku I Klasy - czerwono-biało-czerwono-biało-czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   3. w przypadku Komandora - biało-czerwono-biała z miniaturą Korony Cesarskiej,

   4. w przypadku Kawalera/Damy - biało-czerwono-biała.

7. Udekorowanie orderem oznacza:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - nadanie tytuły tajnego radcy oraz tytułu szlacheckiego barona,

   2. w przypadku I Klasy - nobilitację i nadanie tytułu szlacheckiego barona/baronessy,

   3. w przypadku Komandora - nobilitację i nadanie tytułu szlacheckiego kawalera/damy,

   4. w przypadku Kawalera/Damy - nobilitację i nadanie tytułu szlachcica/szlachcianki.

8. Przepisu ust. 7 nie stosuje się wobec osób nieposiadających obywatelstwa austro-węgierskiego. Tytuły wskazane w ust. 7 nadaje się tylko osobom, które ich nie posiadają.
9. Wzór insygniów i baretek oraz sposób noszenia orderu znajduje się w załączniku nr 5 do ustawy.

Art. 9.

1. Order Korony Żelaznej jest orderem cywilnym, nadawanym za szczególne osiągnięcia w działalności naukowej i kulturalnej na rzecz Monarchii Austro-Węgierskiej
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Kawaler/Dama I klasy,

   2. Kawaler/Dama II klasy,

   3. Kawaler/Dama III klasy.

3. Insygnium:

   1. Kawalera/Damy I klasy orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się wizerunek żelaznej korony otoczony dewizą „AVITA ET AUCTA” na niebieskim tle. Dodatkowo insygnium jest niebiesko-złoto-niebieska wstęga, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Kawalera/Damy II klasy orderu Komandora orderu jest złoty dwugłowy orzeł w koronie, niosący niebieską tarczę z literą „F”; poniżej orła znajduje się wizerunek żelaznej korony.

   3. Kawalera/Damy III klasy orderu jest pomniejszone insygnium kawalera/damy II klasy orderu.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Kawalera/Damy I klasy - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Kawalera/Damy II klasy - na szyi na niebiesko-złoto-niebieskiej wstędze,

   3. w przypadku Kawalera/Damy III klasy - na lewej piersi na niebiesko-złoto-niebieskiej wstążce wiązanej w trójkąt.

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Kawalera/Damy I klasy - niebiesko-złoto-niebieska z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Kawalera/Damy II klasy - niebiesko-złoto-niebieska z miniaturą żelaznej korony,

   3. w przypadku Kawalera/Damy III klasy - niebiesko-złoto-niebieska.

6. Udekorowanie orderem oznacza:

   1. w przypadku Kawalera/Damy I klasy - nadanie tytułu szlacheckiego barona,

   2. w przypadku Kawalera/Damy II klasy - nadanie tytułu szlacheckiego kawalera,

   3. w przypadku Kawalera/Damy III klasy - nobilitację i nadanie tytułu szlachcica.

7. Przepisu ust. 6 nie stosuje się wobec osób nieposiadających obywatelstwa austro-węgierskiego. Tytuły wskazane w ust. 6 nadaje się tylko osobom, które ich nie posiadają.
8. Wzór insygniów i baretek oraz sposób noszenia orderu znajduje się w załączniku nr 6 do ustawy.

Art. 10.

1. Order Franciszka Józefa jest orderem cywilnym, nadawanym za zasługi na rzecz Monarchii Austro-Węgierskiej. Jest także nadawany obywatelom państw obcych w uznaniu ich zasług na rzecz pogłębiania współpracy międzynarodowej.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Komandor z Gwiazdą,

   3. Komandor,

   4. Oficer,

   5. Kawaler/Dama.

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu oraz Komandora z Gwiazdą orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się dwugłowy orzeł w koronie, na którym widnieje łańcuch i czerwony krzyż, pośrodku którego znajduje się inicjał „FJ” na białym tle. W dolnej części orderu znajduje się dewiza „VIRIBUS UNITIS”. Dodatkowo insygnium jest czerwona wstęga, przewieszona przez prawe ramię.

   2. pozostałych klas orderu jest dwugłowy orzeł w koronie, na którym znajduje się łańcuch czerwony krzyż, pośrodku którego znajduje się inicjał „FJ” na białym tle. W dolnej części orderu widnieje dewiza „VIRIBUS UNITIS”.

4. Order noszony jest jedynie na odzieniu cywilnym:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - pod lewą piersią, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Komandora z Gwiazdą - na szyi na czerwonej wstędze oraz pod prawą piersią,

   3. w przypadku Komandora - na szyi na czerwonej wstędze,

   4. w przypadku Oficera - pod lewą piersią,

   5. w przypadku Kawalera/Damy - w lewej klapie fraku,

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Komandora z Gwiazdą - czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego, ograniczonego tylko do ramion skośnych,

   3. w przypadku Komandora - czerwona z miniaturą insygnium, o którym mowa w ust. 3 lit. b.,

   4. w przypadku Oficera - czerwona z miniaturą insygnium, o którym mowa w ust. 3 lit. b., pozbawionym wizerunku dwugłowego orła,

   5. w przypadku Kawalera/Damy - czerwona,

6. Wzór insygniów i baretek oraz sposób noszenia orderu znajduje się w załączniku nr 7 do ustawy.

Art. 11.

1. Order Elżbiety jest orderem cywilnym, nadawanym wyłącznie kobietom za zasługi na rzecz Monarchii Austro-Węgierskiej, szczególnie na polu działalności społecznej i filantropijnej.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Dama I klasy,

   3. Dama II klasy,

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się czerwono-biało-czerwony krzyż z wizerunkiem Św. Elżbiety z Turyngii pośrodku. Dodatkowo insygnium jest biała wstęga z cienkimi purpurowymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Damy I klasy orderu jest insygnium Krzyża Wielkiego oraz odznaka - insygnium Damy II klasy orderu.

   3. Damy II klasy orderu jest czerwono-biało-czerwony krzyż z wizerunkiem Św. Elżbiety z Turyngii pośrodku.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Damy I klasy - gwiazda na lewej piersi, odznaka na prawej piersi na białej wstążce z cienkimi purpurowymi pasami po bokach,

   3. w przypadku Damy II klasy - na lewej piersi na białej wstążce z cienkimi purpurowymi pasami po bokach.

5. Baretka orderu jest biała z cienkimi purpurowymi pasami po bokach.
6. Wzór insygniów i baretki orderu znajduje się w załączniku nr 8 do ustawy.

Rozdział III - Medale

Art. 12.
Ustala się następujące medale:

1. Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (Militärverdienstmedaille „Signum Laudis”/Katonai Érdemérem „Signum Laudis”)

2. Medal Zasługi Cywilnej (Zivil-Verdienstmedaille/Civil Érdemérem)

3. Medal Waleczności (Tapferkeitsmedaille/Vitézségi Emlékérem)

4. Medal Wojenny (Kriegsmedaille/Hadiérem)

Art. 13.

1. Medale za zasługi cywilne nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego.
2. Medale za zasługi cywilne może też nadać Rząd Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości bądź Rada Państwa.
3. Medale za zasługi wojskowe nadaje Monarcha bądź osoba zastępująca go w wykonywaniu obowiązków zwierzchnika sił zbrojnych samodzielnie bądź na wniosek Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych, oficera Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych lub dowódcy rodzaju sił zbrojnych.
4. Medale za zasługi wojskowe może też nadać Minister Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości właściwy do spraw sił zbrojnych, Sztab Generalny lub dowódca rodzaju sił zbrojnych.
5. Medale odbiera Monarcha bądź inny organ uprawniony do jego nadania, jeżeli osoba odznaczona orderem:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę medalowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

6. Medalem danej klasy można zostać odznaczonym wielokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 14.

1. Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” jest medalem wojskowym, nadawanym wyłącznie oficerom austro-węgierskim i sojuszniczym za wybitną służbę wojskową w czasie pokoju lub wojny.
2. Medal posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty,

   2. Srebrny,

   3. Brązowy.

3. W dowód uznania wybitnych zasług odznaczonego w czasie wojny dopuszcza się dodanie mieczy, widocznych na wstążce medalu oraz na baretce.
4. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - dewiza „Signum Laudis”. Wygląd i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
5. Medal zawieszony jest na wstążce wiązanej w trójkąt:

   1. w przypadku zasług odznaczonego w czasie pokoju - czerwonej,

   2. w przypadku zasług odznaczonego w czasie wojny - białej z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi,

   3. w przypadku zasług odznaczonego w czasie wojny, o których mowa w ust. 3 - białej z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi oraz mieczami.

6. Baretka medalu odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5.
7. Wzór medalu i baretki znajduje się w załączniku nr 9 do ustawy.

Art. 15.

1. Medal Zasługi Cywilnej jest medalem cywilnym, nadawanym funkcjonariuszom publicznym za wybitną służbę.
2. Medal posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty,

   2. Srebrny,

   3. Brązowy.

3. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - dewiza „Signum Laudis”. Wygląd i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
4. Medal zawieszony jest na czerwonej wstążce wiązanej w trójkąt.
5. Baretka medalu odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5.
6. Wzór medalu i baretki znajduje się w załączniku nr 10 do ustawy.

Art. 16.

1. Medal Waleczności jest medalem wojskowym, nadawanym żołnierzom i podoficerom za waleczność podczas wojny i akcji zbrojnych.
2. Medal posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty,

   2. Srebrny wielki,

   3. Srebrny mały,

   4. Brązowy.

3. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - dewiza „Der Tapferkeit”. Wygląd, rozmiar i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
4. Medal zawieszony jest na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.
5. Baretka medalu odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 4.
6. Wzór medalu i baretki znajduje się w załączniku nr 11 do ustawy.

Art. 17.

1. Medal Wojenny jest medalem wojskowym, nadawanym uczestnikom działań wojennych i akcji zbrojnych.
2. Medal nie posiada stopni.
3. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - odpowiednia data.
4. Medal zawieszony jest na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.
5. Baretka medalu jest żółta z czarnymi paskami po bokach, połączonymi z czarnymi prążkami poziomymi.
6. Wzór medalu i baretki znajduje się w załączniku nr 12 do ustawy.

Rozdział IV - Krzyże i pozostałe odznaczenia

Art. 18.

1. Ustala się następujące krzyże:

   1. Krzyż Zasługi Wojskowej (Militärverdienstkreuz/Katonai Érdemkereszt)

   2. Krzyż Zasługi Cywilnej (Zivil-Verdienstkreuz/Érdemkereszt )

2. Ustala się następujące odznaczenia:

   1. Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy (Die Dekoration der Elisabeth-Theresien-Militärstiftung/Az Erzsébet Terézia Katonai Alapítvány Jelvénye)

   2. Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności „Litteris et Artibus” (Ehrenzeichen für Kunst und Wissenschaft „Litteris et Artibus”/Művészeti és Tudományos Érdemrend „Litteris et Artibus”)

Art. 19.

1. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi cywilne nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego.
2. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi cywilne może też nadać Rząd Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości bądź Rada Państwa.
3. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi wojskowe nadaje Monarcha bądź osoba zastępująca go w wykonywaniu obowiązków zwierzchnika sił zbrojnych samodzielnie bądź na wniosek Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych, oficera Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych lub dowódcy rodzaju sił zbrojnych.
4. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi wojskowe może też nadać Minister Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości właściwy do spraw sił zbrojnych, Sztab Generalny lub dowódca rodzaju sił zbrojnych.
5. Krzyże i pozostałe odznaczenia odbiera Monarcha bądź inny organ uprawniony do jego nadania, jeżeli osoba odznaczona orderem:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę medalowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

6. Krzyżem danej klasy można zostać odznaczonym jednokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
7. Odznaką można zostać odznaczonym wielokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 20.

1. Krzyż Zasługi Wojskowej jest odznaczeniem wojskowym, nadawanym wyłącznie oficerom austro-węgierskim i sojuszniczym za waleczność podczas wojny i akcji zbrojnych lub za wybitne czyny w czasie pokoju.
2. Krzyż posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. I klasa,

   2. II klasa,

   3. III klasa.

3. W dowód uznania wybitnych zasług odznaczonego w czasie wojny w obliczu wroga dopuszcza się dodanie dekoracji wojennej w postaci wieńca laurowego.
4. Odznaczenie ma kształt czerwono-biało-czerwonego krzyża, pośrodku którego znajduje się dewiza „VERDIENST”. Wygląd i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
5. Krzyż noszony jest:

   1. w przypadku I klasy - na lewej piersi,

   2. w przypadku II klasy - na szyi na białej wstędze z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi,

   3. w przypadku III klasy - na lewej piersi na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.

6. Baretka odznaczenia odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5 lit. b.
7. Krzyż I klasy może zostać nadany wyłącznie w trybie art. 19 ust. 3 ustawy.
8. Wzór odznaczenia i baretki znajduje się w załączniku nr 13 do ustawy.

Art. 21.

1. Krzyż Zasługi Cywilnej jest odznaczeniem cywilnym, nadawanym wyłącznie wyższym urzędnikom austro-węgierskim za zasługi cywilne.
2. Krzyż posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

   2. Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej,

   3. Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

   4. Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej.

3. Odznaczenie ma kształt czerwonego krzyża, pośrodku którego znajduje się inicjał Monarchy, otoczony dewizą jego panowania. W przypadku stopnia krzyża z koroną krzyż zawieszony jest na wizerunku korony cesarskiej.
4. Krzyż noszony jest na lewej piersi na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.
5. Baretka odznaczenia odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5. z miniaturą insygnium o którym mowa w ust. 3
6. Wzór odznaczenia i baretki znajduje się w załączniku nr 14 do ustawy.

Art. 22.

1. Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy jest odznaczeniem wojskowym, nadawanym oficerom - weteranom działań wojennych
2. Odznaka nie posiada stopni.
3. Odznaka ma kształt ośmioramiennej gwiazdy, pośrodku której znajdują się korona cesarska i inicjały „EC” i „MT”, otoczone dewizą „M. THERESIA PARENTIS GRATIAM PERENNEM VOLUIT”. Nad gwiazdą widnieje korona miniatura korony cesarskiej.
4. Odznaka noszona jest na lewej piersi na czarnej, wiązanej w trójkąt wstążce.
5. Baretka odznaki odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 4.
6. Wzór odznaki i baretki znajduje się w załączniku nr 15 do ustawy.

Art. 23.

1. Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności jest odznaczeniem cywilnym, nadawanym w uznaniu szczególnych osiągnięć w dziedzinie sztuki, nauki, literatury, kultury.
2. Odznaka nie posiada stopni.
3. Odznaka ma kształt owalny, pośrodku znajduje się wizerunek Monarchy. Nad odznaką widnieje korona miniatura korony cesarskiej.
4. Odznaka noszona jest:

   1. przez mężczyzn - na szyi na czerwonej wstędze,

   2. przez kobiety - na kokardzie na prawej piersi.

5. Baretka odznaki odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 4.
6. Wzór odznaki i baretki znajduje się w załączniku nr 16 do ustawy.

Rozdział V - Hierarchia orderów, medali, krzyży i pozostałych odznaczeń.

Art. 24.

1. Ustala się hierarchię i kolejność noszenia orderów, medali, krzyży i pozostałych odznaczeń, od najwyższego:

   • Order Złotego Runa.

   • Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego

   • Wielki Krzyż Wojskowego Orderu Marii Teresy.

   • Wielki Krzyż Orderu Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej I klasy.

   • Wielki Krzyż Orderu Leopolda.

   • Order Korony Żelaznej I klasy.

   • Wielki Krzyż Orderu Franciszka Józefa.

   • Krzyż Komandorski Wojskowego Orderu Marii Teresy.

   • Krzyż Komandorski Orderu Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej II klasy.

   • Order Leopolda I klasy.

   • Krzyż Komandorski Orderu Leopolda.

   • Order Korony Żelaznej II klasy.

   • Krzyż Komandorski Orderu Franciszka Józefa z gwiazdą

   • Krzyż Komandorski Orderu Franciszka Józefa.

   • Wielki Krzyż Orderu Elżbiety.

   • Krzyż Kawalerski Wojskowego Orderu Marii Teresy.

   • Krzyż Kawalerski Orderu Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana.

   • Krzyż Kawalerski Orderu Leopolda.

   • Krzyż Oficerski Orderu Franciszka Józefa.

   • Order Elżbiety I klasy.

   • Order Korony Żelaznej III klasy.

   • Krzyż Kawalerski Orderu Franciszka Józefa.

   • Order Elżbiety II klasy.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej III klasy.

   • Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy.

   • Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności „Litteris et Artibus”.

   • Złoty Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”.

   • Srebrny Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”.

   • Brązowy Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”.

   • Złoty Medal Waleczności.

   • Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej II klasy.

   • Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej III klasy.

   • Srebrny Medal Waleczności - wielki.

   • Srebrny Medal Waleczności - mały.

   • Brązowy Medal Waleczności.

   • Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną.

   • Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej.

   • Złoty Medal Zasługi Cywilnej.

   • Srebrny Medal Zasługi Cywilnej.

   • Brązowy Medal Zasługi Cywilnej.

   • Medal Wojenny.

2. Monarchia Austro-Węgierska uznaje prawo do noszenia odznaczeń podmiotów członkowskich Wspólnoty Austro-Węgierskiej. Monarchia Austro-Węgierska przyznaje na swoim terytorium przywileje wynikające z nadania tych odznaczeń na podstawie umowy między Monarchią Austro-Węgierską a właściwym podmiotem członkowskim Wspólnoty Austro-Węgierskiej.
3. Monarchia Austro-Węgierska uznaje prawo do noszenia odznaczeń państw obcych, uznawanych przez Monarchię Austro-Węgierską. Monarchia Austro-Węgierska nie przyznaje na swoim terytorium przywilejów wynikających z nadania tych odznaczeń.
4. Odznaczenia podmiotów Wspólnoty Austro-Węgierskiej winny być noszone zawsze za austro-węgierskimi. Dla ustalenia kolejności noszenia odznaczeń różnych podmiotów Wspólnoty Austro-Węgierskiej stosuje się kolejność alfabetyczną nazw tych podmiotów Wspólnoty Austro-Węgierskiej w języku francuskim, a następnie hierarchię właściwą danemu podmiotowi Wspólnoty Austro-Węgierskiej.
5. Odznaczenia państw obcych winny być noszone zawsze za odznaczeniami, o których mowa w ust. 3 i 4. Dla ustalenia kolejności noszenia odznaczeń różnych państw obcych stosuje się kolejność alfabetyczną nazw tych państw obcych języku francuskim, a następnie hierarchię właściwą danemu państwu obcemu.

Rozdział VI - Tytuły szlacheckie.

Art. 25.

1. Ustala się następujące tytuły szlacheckie w wersji męskiej i żeńskiej, wraz z ich tłumaczeniem niemieckim i węgierskim, od najniższego:

   1. Szlachcic/Szlachcianka (Edler/Edlerin - Nemes/Nemesasszony)

   2. Kawaler/Dama (Ritter/Ritterin - Lovag/Lovagnő)

   3. Baron/Baronessa (Freiherr/Freiin - Báró/Bárónő)

   4. Hrabia/Hrabina (Graf/Gräfin - Gróf/Grófnő)

   5. Książę/Księżna (Fürst/Fürstin - Herceg/Hercegnő)

   6. Arcyksiążę/Arcyksiężna (Erzherzog/Erzherzogin - Főherceg/Főhercegnő)

2. Tytułowi książęcemu bądź arcyksiążęcemu może zostać przyznany dodatkowo tytuł księcia na danym terytorium, umieszczany w języku niemieckim za nazwiskiem wraz nazwą terytorium, zgodnie ze wzorem „Herzog von NN” w języku niemieckim bądź „NN-i herceg”.
3. Tytuł arcyksiążęcy zarezerwowany jest dla członków Domu Panującego.
4. Organy władzy publicznej zobowiązane są do stosowania tytulatury zgodnie z życzeniem szlachcica:

   1. w języku niemieckim - przed nazwiskiem, wraz z odpowiednim prefiksem.

   2. w języku węgierskim - po nazwisku i imieniu, pisanej małą literą; w przypadku tytułów, o których mowa w ust. 1 lit. a. i b., tytuły można opuścić.

5. Organy władzy publicznej zobowiązane są do zwracania się, na życzenie szlachcica, wraz z odpowiednim tytułem:

   1. do Barona/Baronessy - „Szlachetny/Szlachetna”,

   2. do Hrabiego/Hrabiny - „Jaśnie Wielmożny/Jaśnie Wielmożna”,

   3. do Księcia/Księżnej - „Jaśnie Oświecony/Jaśnie Oświecona”,

   4. do Arcyksięcia/Arcyksiężnej - „Wasza Wysokość”.

6. Szlachcic używający węgierskiej tytulatury ma prawo zmienić swoje nazwisko tak, by przybrało formę przymiotnikową przez dodanie końcówki „-i” bądź „-y”.
7. Na terenie kraju koronnego dopuszcza się stosowanie lokalnych form tytułów szlacheckich, obok niemieckich lub węgierskich.
8. Osoba nobilitowana ma prawo do korzystania z herbu. Wygląd herbu uzgadnia Monarcha i osoba nobilitowana, herb nadaje Monarcha w trybie postanowienia.
9. Tytuły szlacheckie nie mogą być dziedziczone, z wyjątkiem tytułu arcyksiążęcego, który nabywa się poprzez wstąpienie do Domu Panującego za zgodą Monarchy.
10. Monarchia Austro-Węgierska uznaje tytuły szlacheckie osób niebędących obywatelami austro-węgierskimi, a organy władzy publicznej zobowiązane są do stosowania właściwej tytulatury tych osób. Wobec obywateli austro-węgierskich będących obywatelami innych państw stosuje się zasady zgodne z niniejszą ustawą.

Art. 26.

1. Monarcha nobilituje do stanu szlacheckiego obywatela austro-węgierskiego, a także nadaje tytuły szlacheckie samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa, organów władzy publicznej kraju koronnego lub innego szlachcica.
2. Nobilitacja bądź nadanie tytułu szlacheckiego może nastąpić także w wyniku nadania orderu, jeżeli tak stanowią odpowiednie przepisy.
3. Osoba nobilitowana lub otrzymująca tytuł szlachecki w trybie ust. 1 lub 2 składa przysięgę o treści: „Ja, NN, otrzymując godność [określenie tytułu w języku niemieckim lub węgierskim] przyrzekam, że będę służyć wiernie Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości i Monarchii Austro-Węgierskiej, dążąc do pomnożenia jej chwały i potęgi, a swym zachowaniem nadanej mi godności i swemu stanowi nie uchybię.” Dopuszcza się dodanie formuły religijnej na końcu przysięgi.
4. Wraz z nobilitacją lub nadaniem tytułu Monarcha może nadać szlachcicowi majątek ziemski, funkcjonujący zgodnie z ustawą z 4 stycznia 1919 r. - Zasady Funkcjonowania Gospodarki, odpowiedni dla jego zasług i tytułu. Monarcha w dowód uznania zasług szlachcica może także nadać bądź powiększyć majątek ziemski osobie już posiadającej tytuł szlachecki bez równoczesnego nadania tytułu wyższego.
5. Monarcha pozbawia szlachectwa, jeżeli szlachcic:

   1. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniósł ujmę stanowi szlacheckiemu bądź Monarchii Austro-Węgierskiej,

   3. odmówił złożenia przysięgi, o której mowa w ust. 3 lub nie złożył jej w ciągu 14 dni od nobilitacji lub nadania tytułu.

Rozdział VII - Tytuły honorowe.

Art. 27.

1. Ustanawia się następujące tytuły honorowe, od najwyższego:

   1. Rzeczywisty tajny radca (Wirklicher Geheimrat/Valódi titkos tanácsos)

   2. Tajny radca (Geheimrat/Titkos tanácsos).

2. Osobom, o których mowa w ust. 1, dodaje się do tytułu:

   1. w przypadku korzystania z tytułu niemieckojęzycznego - im Ruhestand względnie skrót i. R.,

   2. w przypadku korzystania z tytułu węgierskojęzycznego - nyugalmazott,

   jeżeli nie piastują aktualnie żadnej funkcji publicznej
3. Organy władzy publicznej zobowiązane są do zwracania się do osób, o których mowa w ust. 1, na ich życzenie, „Ekscelencjo”. Jeżeli taka osoba ma też tytuł szlachecki, wówczas dokonuje wyboru preferowanego zwrotu.
4. Monarcha może nadać inny, specjalny tytuł honorowy, którego nazwę, odnoszącą się do zasług osoby utytułowanej, określa w postanowieniu o nadaniu tytułu honorowego; postanowienie to może określać też specjalny sposób zwracania się do osoby utytułowanej.
5. Monarcha pozbawia tytułu honorowego, jeżeli osoba utytułowana:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę swemu tytułowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

Art. 28.

1. Tytuły honorowe, o których mowa w art. 27 ust. 1, nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego w dowód uznania najwyższych zasług obywatelom austro-węgierskim, którzy wnieśli godny najwyższego podziwu wkład w rozwój Monarchii Austro-Węgierskiej w jej służbie.
2. Tytuły honorowe, o których mowa w art. 27 ust. 2, nadaje Monarcha samodzielnie lub na wniosek organu właściwego dla działalności, za którą nadany został tytuł.

Rozdział VIII - Patronat nad regimentem.

Art. 29.

1. Dla podkreślenia przyjaznych stosunków między Monarchią Austro-Węgierską a państwem obcym Monarcha na wniosek Ministra Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości właściwego do spraw zagranicznych mianuje głowę państwa obcego patronem dowolnego cesarskiego i królewskiego regimentu.
2. Patronem zgodnie z ust. 1 może być mianowana także głowa podmiotu członkowskiego Wspólnoty Austro-Węgierskiej.
3. Regiment, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje patronat oraz imię głowy państwa obcego. W przypadku zmiany głowy państwa obcego lub upadku tego państwa patronat wygasa.
4. Głowa państwa obcego będąca patronem regimentu otrzymuje mundur pułkownika tego regimentu.
5. Patronat nad regimentem może zostać odebrany głowie państwa obcego, jeżeli to państwo obce podejmie działania jawnie nieprzyjazne bądź wrogie wobec Monarchii Austro-Węgierskiej.

Rozdział IX - Przepisy końcowe.

1. Odznaczenia oraz tytuły, wymienione w niniejszej ustawie, nadaje się przy okazji ważnych świąt państwowych i rocznic:

   1. 11 marca - w rocznicę interwencji Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych w Ciprofloksji - odznaczenia i tytuły za zasługi wojskowe,

   2. 24 kwietnia - w rocznicę powstania wirtualnej Monarchii Austro-Węgierskiej,

   3. 8 czerwca - w rocznicę koronacji cesarza Austrii Franciszka Józefa I na apostolskiego króla Węgier - odznaczenia i tytuły za zasługi cywilne,

   4. 20 sierpnia - w Dzień Św. Stefana,

   5. 1 stycznia - w Nowy Rok.

2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach odznaczenia oraz tytuły mogą być nadane poza dniami, o których mowa w ust. 1

Art. 31.

1. Tytuły nadane na mocy dotychczasowych przepisów pozostają w mocy bez konieczności odnawiania przysięgi. Jeżeli tytuł nadany na mocy dotychczasowych przepisów nie znajduje swojego odzwierciedlenia w niniejszej ustawie, ulega on zmianie na tytuł najbliższy dotychczasowemu. Jeżeli brak tytułu najbliższego, stosuje się tytuł wyższy.
2. Ust. 1 stosuje się odpowiednio do odznaczeń.
3. Uznaje są za nieważne, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2:

   1. Dekret cesarski i królewski nr 13/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Złotego Runa.

   2. Dekret cesarski i królewski nr 14/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Marii Teresy.

   3. Dekret cesarski i królewski nr 15/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Św. Stefana.

   4. Dekret cesarski i królewski nr 16/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Leopolda.

   5. Dekret cesarski i królewski nr 17/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Żelaznej Korony.

   6. Dekret cesarski i królewski nr 18/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Franciszka Józefa.

Art. 31.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

---

ZAŁĄCZNIKI

Załącznik nr 1 - Order Złotego Runa:

wzór insygnium

Wzór łańcucha

Wzór baretki

Załącznik nr 2 - Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego

Wzór insygnium

Wzór baretki

Załącznik nr 3 - Wojskowy Order Marii Teresy
Wzór insygnium Krzyża Wielkiego
Wzór insygnium Komandora i Kawalera/Damy orderu

Krzyż Wielki

Komandor

Wzory baretek
Sposób noszenia

Załącznik nr 4 - Order Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana
Wzór insygnium Krzyża Wielkiego
Wzór insygnium Komandora i Kawalera/Damy orderu

Krzyż Wielki

Komandor

Kawaler

Wzory baretek
Sposób noszenia

Załącznik nr 5 - Order Leopolda
Wzór insygnium Krzyża Wielkiego
Wzór insygnium Krzyża Wielkiego dekoracją wojenną
Wzór insygnium I klasy
Wzór insygnium I klasy z dekoracją wojenną
Wzór insygnium Komandora i Kawalera/Damy orderu
Wzór insygnium Komandora i Kawalera/Damy orderu z dekoracją wojenną

Krzyż Wielki

Krzyż I Klasy

Komandor

Kawaler

Wzory baretek
Sposób noszenia

Załącznik nr 6 - Order Korony Żelaznej
Wzór insygnium I klasy
Wzór insygnium II i III klasy

I Klasa

II Klasa

III Klasa

Wzory baretek
Sposób noszenia

Załącznik nr 7 - Order Franciszka Józefa
Wzór insygnium Krzyża Wielkiego
Wzór insygnium pozostałych klas

Krzyż Wielki

Komandor z Gwiazdą

Komandor

Oficer

Kawaler

Wzory baretek
Sposób noszenia

Załącznik nr 8 - Order Elżbiety
Wzór insygnium Krzyża Wielkiego
Wzór insygnium I i II klasy

Wzór baretki

Załącznik nr 9 - Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”

Wojenny

Wojenny z mieczami

Pokojowy
Wzory baretek

Załącznik nr 10 - Medal Zasługi Cywilnej
Wzór medalu

Wzór baretki

Załącznik nr 11 - Medal Waleczności
Wzór medalu

Wzór baretki

Załącznik nr 12 - Medal Wojenny
Wzór medalu

Wzór baretki

Załącznik nr 13 - Krzyż Zasługi Wojskowej
Wzór krzyża

Wzory baretek

Załącznik nr 14 - Krzyż Zasługi Cywilnej
Wzór krzyża

Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej

Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej
Wzory baretek

Załącznik nr 15 - Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy
Wzór odznaki

Wzór baretki

Załącznik nr 16 - Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności
Wzór odznaki

Wzór baretki

Ustawa z dnia ... 1921 r. o medalach, orderach, odznaczeniach oraz tytułach szlacheckich i honorowych.

Rozdział I - Cel ustawy

Art. 1.
Ustawa określa medale, ordery i odznaczenia oraz tytuły szlacheckie i honorowe, a także tryb ich nadawania i odbierania.

Rozdział II - Ordery

Art. 2.
Ustala się następujące ordery:

1. Order Złotego Runa (Orden vom Goldenen Vlies/Aranygyapjas rend)

2. Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego (Hochadeliger Sternkreuzorden/Hölgyi Csillagkereszt-rend)

3. Wojskowy Order Marii Teresy (Militär-Maria-Theresien-Orden/Katonai Mária Terézia-rend)

4. Order Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana (Königlich Ungarischer Hoher Ritterorden vom heiligen Stephan, dem apostolischen König/Magyar királyi Szent Istvan lovagrend)

5. Order Leopolda (Leopold-Orden/Lipót-rend)

6. Order Korony Żelaznej (Orden der Eisernen Krone/Vaskorona-rend)

7. Order Franciszka Józefa (Franz Joseph-Orden/Ferenc József-rend)

8. Order Elżbiety (Elisabeth-Orden/Erzsébet-rend)

Art. 3.

1. Ordery za zasługi cywilne nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego.
2. Ordery za zasługi wojskowe nadaje Monarcha bądź osoba zastępująca go w wykonywaniu obowiązków zwierzchnika sił zbrojnych samodzielnie bądź na wniosek Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych, oficera Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych lub dowódcy rodzaju sił zbrojnych.
3. Ordery odbiera Monarcha, jeżeli osoba odznaczona orderem:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę orderowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

4. Orderem danej klasy można zostać odznaczonym tylko jednokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 4.

1. Order Złotego Runa jest orderem cywilnym, nadawanym automatycznie wszystkim członkom Domu Panującego płci męskiej, którym przysługuje co najmniej tytuł arcyksiążęcy.
2. Order nie posiada klas.
3. Insygnium orderu to zawieszona na złotym pierścieniu podobizna złotej skóry baranka z głową zwróconą na prawo; pierścień orderu zawieszony jest na okrągłym czarnym lub niebieskim kamieniu szlachetnym, z obu stron którego wychodzą złoto-czerwone płomienie; nad nimi góruje złota agrafa, w dolnej części tejże przedstawiona jest walka Jazona ze smokiem, zaś w górnej umieszczona jest dewiza „PRETIUM LABORUM NON VILE”.
4. Insygnium orderu noszone jest:

   1. na stroju orderowym - na łańcuchu orderowym, złożonym 28 owalnych krzesiw, z których po obu stronach wychodzą stylizowane wiązki płomieni oraz z 28 złotych pierścieni,

   2. na mundurze, smokingu bądź fraku - na szyi na czerwonej wstążce,

   3. na pozostałych odzieniach - w formie miniatury insygnium orderu.

5. Baretka orderu ma kolor czerwony.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 1 do ustawy.

Art. 5.

1. Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego jest orderem cywilnym, nadawanym automatycznie wszystkim członkom Domu Panującego płci żeńskiej, którym przysługuje co najmniej tytuł arcyksiążęcy.
2. Order posiada jedną klasę - damy orderu.
3. Insygnium orderu to medalion, na którym dwugłowy czarny orzeł monarchii habsburskiej nosi nałożony czerwony krzyż grecki, uwieńczony białą wstęgą z dewizą „SALUS ET GLORIA”.
4. Order noszony jest na czarnej wstążce w formie kokardy nad lewą piersią.
5. Baretka orderu ma kolor czarny i znajduje się na niej miniatura insygnium orderu.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 2 do ustawy.

Art. 6.

1. Wojskowy Order Marii Teresy jest orderem wojskowym, nadawanym szlachcicom za taki akt odwagi, który w normalnych warunkach nie jest od nikogo wymagany, a mimo to został dokonany, lub - wraz z tym aktem odwagi - za podjęcie, podczas akcji wojskowej, nadzwyczaj ważnej i zręcznej decyzji, która zakończyła się sukcesem wojskowym.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Komandor,

   3. Kawaler/Dama.

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest biały krzyż, pośrodku którego znajduje się czerwono-biało-czerwona tarcza otoczona dewizą „FORTITUDINI”; między ramionami krzyża znajduje się wieniec laurowy. Dodatkowo insygnium jest czerwono-biało-czerwona wstęga, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Komandora orderu jest biały krzyż, pośrodku którego znajduje się czerwono-biało-czerwona tarcza otoczona dewizą „FORTITUDINI”.

   3. Kawalera/Damy orderu jest pomniejszone insygnium Komandora orderu.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Komandora - na szyi na czerwono-biało-czerwonej wstędze,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - na lewej piersi na czerwono-biało-czerwonej wstążce wiązanej w trójkąt.

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - czerwono-biało-czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Komandora - czerwono-biało-czerwona z miniaturą insygnium Komandora,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - czerwono-biało-czerwona.

6. Wzór baretki znajduje się znajduje się w załączniku nr 3 do ustawy.

Art. 7.

1. Order Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana jest orderem cywilnym, nadawanym szlachcicom za szczególnie zasługi cywilne dla Monarchii Austro-Węgierskiej, a szczególnie dla Krajów Korony Świętego Stefana.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Komandor,

   3. Kawaler/Dama.

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się wizerunek herbu Węgier na czerwonym tle z inicjałami „MT”, otoczony dewizą ”PUBLICUM MERITORUM PRAEMIUM”. Dodatkowo insygnium jest purpurowa wstęga z zielonymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Komandora orderu jest zielony krzyż, pośrodku którego znajduje się wizerunek herbu Węgier na czerwonym tle z inicjałami „MT”, otoczony dewizą „PUBLICUM MERITORUM PRAEMIUM” na zawieszce w kształcie Korony Świętego Stefana.

   3. Kawalera/Damy orderu jest pomniejszone insygnium Komandora orderu.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Komandora - na szyi na zielono-purpurowo-zielonej wstędze,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - na lewej piersi na zielono-purpurowo-zielonej wstążce wiązanej w trójkąt.

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - zielono-purpurowo-zielona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Komandora - zielono-purpurowo-zielona z miniaturą Korony Świętego Stefana,

   3. w przypadku Kawalera/Damy - zielono-purpurowo-zielona.

6. Wzory baretek znajdują się w załączniku nr 4 do ustawy.

Art. 8.

1. Order Leopolda jest orderem cywilnym, nadawanym za szczególnie zasługi cywilne dla Monarchii Austro-Węgierskiej, w tym szczególne zasługi w służbie publicznej oraz działalności na rzecz rozwoju państwowości i ustroju Monarchii Austro-Węgierskiej.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. I Klasa,

   3. Komandor,

   4. Kawaler/Dama.

3. Order posiada także dekorację wojenną, nadawaną dodatkowo w trybie orderu wojskowego w uznaniu zasług wojennych.
4. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się czerwony krzyż z białym obramowaniem, w środku którego znajdują się inicjały „F I A”, otoczone dewizą „INTEGRATI ET MERITO”; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze. Dodatkowo insygnium jest czerwona wstęga z białymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   2. I Klasy orderu jest pomniejszone insygnium Krzyża Wielkiego orderu; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze. Dodatkowo insygnium jest czerwona wstęga z cienkimi białymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   3. Komandora orderu jest czerwony krzyż z białym obramowaniem, w środku którego znajdują się inicjały „F I A”, otoczone dewizą „INTEGRATI ET MERITO” na zawieszce w kształcie Korony Cesarskiej; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze do krzyża oraz liście laurowe do zawieszki.

   4. Kawalera/Damy orderu jest pomniejszone insygnium Komandora orderu; w przypadku dekoracji wojennej dodaje się także dwa skrzyżowane miecze do krzyża oraz liście laurowe do zawieszki oraz skrzyżowane miecze do wstążki.

5. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku I Klasy - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   3. w przypadku Komandora - na szyi na biało-czerwono-białej wstędze,

   4. w przypadku Kawalera/Damy - na lewej piersi na biało-czerwono-białej wstążce wiązanej w trójkąt.

6. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - biało-czerwono-biała z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku I Klasy - czerwono-biało-czerwono-biało-czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   3. w przypadku Komandora - biało-czerwono-biała z miniaturą Korony Cesarskiej,

   4. w przypadku Kawalera/Damy - biało-czerwono-biała.

7. Udekorowanie orderem oznacza:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - nadanie tytuły tajnego radcy oraz tytułu szlacheckiego barona,

   2. w przypadku I Klasy - nobilitację i nadanie tytułu szlacheckiego barona/baronessy,

   3. w przypadku Komandora - nobilitację i nadanie tytułu szlacheckiego kawalera/damy,

   4. w przypadku Kawalera/Damy - nobilitację i nadanie tytułu szlachcica/szlachcianki.

8. Przepisu ust. 7 nie stosuje się wobec osób nieposiadających obywatelstwa austro-węgierskiego. Tytuły wskazane w ust. 7 nadaje się tylko osobom, które ich nie posiadają.
9. Wzory baretek znajdują się w załączniku nr 5 do ustawy.

Art. 9.

1. Order Korony Żelaznej jest orderem cywilnym, nadawanym za szczególne osiągnięcia w działalności naukowej i kulturalnej na rzecz Monarchii Austro-Węgierskiej
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Kawaler/Dama I klasy,

   2. Kawaler/Dama II klasy,

   3. Kawaler/Dama III klasy.

3. Insygnium:

   1. Kawalera/Damy I klasy orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się wizerunek żelaznej korony otoczony dewizą „AVITA ET AUCTA” na niebieskim tle. Dodatkowo insygnium jest niebiesko-złoto-niebieska wstęga, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Kawalera/Damy II klasy orderu Komandora orderu jest złoty dwugłowy orzeł w koronie, niosący niebieską tarczę z literą „F”; poniżej orła znajduje się wizerunek żelaznej korony.

   3. Kawalera/Damy III klasy orderu jest pomniejszone insygnium kawalera/damy II klasy orderu.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Kawalera/Damy I klasy - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Kawalera/Damy II klasy - na szyi na niebiesko-złoto-niebieskiej wstędze,

   3. w przypadku Kawalera/Damy III klasy - na lewej piersi na niebiesko-złoto-niebieskiej wstążce wiązanej w trójkąt.

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Kawalera/Damy I klasy - niebiesko-złoto-niebieska z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Kawalera/Damy II klasy - niebiesko-złoto-niebieska z miniaturą żelaznej korony,

   3. w przypadku Kawalera/Damy III klasy - niebiesko-złoto-niebieska.

6. Udekorowanie orderem oznacza:

   1. w przypadku Kawalera/Damy I klasy - nadanie tytułu szlacheckiego barona,

   2. w przypadku Kawalera/Damy II klasy - nadanie tytułu szlacheckiego kawalera,

   3. w przypadku Kawalera/Damy III klasy - nobilitację i nadanie tytułu szlachcica.

7. Przepisu ust. 6 nie stosuje się wobec osób nieposiadających obywatelstwa austro-węgierskiego. Tytuły wskazane w ust. 6 nadaje się tylko osobom, które ich nie posiadają.
8. Wzory baretek znajdują się w załączniku nr 6 do ustawy.

Art. 10.

1. Order Franciszka Józefa jest orderem cywilnym, nadawanym za zasługi na rzecz Monarchii Austro-Węgierskiej. Jest także nadawany obywatelom państw obcych w uznaniu ich zasług na rzecz pogłębiania współpracy międzynarodowej.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Komandor z Gwiazdą,

   3. Komandor,

   4. Oficer,

   5. Kawaler/Dama.

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu oraz Komandora z Gwiazdą orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się dwugłowy orzeł w koronie, na którym widnieje łańcuch i czerwony krzyż, pośrodku którego znajduje się inicjał „FJ” na białym tle. W dolnej części orderu znajduje się dewiza „VIRIBUS UNITIS”. Dodatkowo insygnium jest czerwona wstęga, przewieszona przez prawe ramię.

   2. pozostałych klas orderu jest dwugłowy orzeł w koronie, na którym znajduje się łańcuch czerwony krzyż, pośrodku którego znajduje się inicjał „FJ” na białym tle. W dolnej części orderu widnieje dewiza „VIRIBUS UNITIS”.

4. Order noszony jest jedynie na odzieniu cywilnym:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - pod lewą piersią, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Komandora z Gwiazdą - na szyi na czerwonej wstędze oraz pod prawą piersią,

   3. w przypadku Komandora - na szyi na czerwonej wstędze,

   4. w przypadku Oficera - pod lewą piersią,

   5. w przypadku Kawalera/Damy - w lewej klapie fraku,

5. Baretka orderu jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego,

   2. w przypadku Komandora z Gwiazdą - czerwona z miniaturą insygnium Krzyża Wielkiego, ograniczonego tylko do ramion skośnych,

   3. w przypadku Komandora - czerwona z miniaturą insygnium, o którym mowa w ust. 3 lit. b.,

   4. w przypadku Oficera - czerwona z miniaturą insygnium, o którym mowa w ust. 3 lit. b., pozbawionym wizerunku dwugłowego orła,

   5. w przypadku Kawalera/Damy - czerwona,

6. Wzory baretek znajdują się w załączniku nr 7 do ustawy.

Art. 11.

1. Order Elżbiety jest orderem cywilnym, nadawanym wyłącznie kobietom za zasługi na rzecz Monarchii Austro-Węgierskiej, szczególnie na polu działalności społecznej i filantropijnej.
2. Order posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. Krzyż Wielki,

   2. Dama I klasy,

   3. Dama II klasy,

3. Insygnium:

   1. Krzyża Wielkiego orderu jest gwiazda ośmioramienna, pośrodku której znajduje się czerwono-biało-czerwony krzyż z wizerunkiem Św. Elżbiety z Turyngii pośrodku. Dodatkowo insygnium jest biała wstęga z cienkimi purpurowymi pasami po bokach, przewieszona przez prawe ramię.

   2. Damy I klasy orderu jest insygnium Krzyża Wielkiego oraz odznaka - insygnium Damy II klasy orderu.

   3. Damy II klasy orderu jest czerwono-biało-czerwony krzyż z wizerunkiem Św. Elżbiety z Turyngii pośrodku.

4. Order noszony jest:

   1. w przypadku Krzyża Wielkiego - na lewej piersi, wraz z wstęgą przewieszoną przez prawe ramię,

   2. w przypadku Damy I klasy - gwiazda na lewej piersi, odznaka na prawej piersi na białej wstążce z cienkimi purpurowymi pasami po bokach,

   3. w przypadku Damy II klasy - na lewej piersi na białej wstążce z cienkimi purpurowymi pasami po bokach.

5. Baretka orderu jest biała z cienkimi purpurowymi pasami po bokach.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 8 do ustawy.

Rozdział III - Medale

Art. 12.
Ustala się następujące medale:

1. Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (Militärverdienstmedaille „Signum Laudis”/Katonai Érdemérem „Signum Laudis”)

2. Medal Zasługi Cywilnej (Zivil-Verdienstmedaille/Civil Érdemérem)

3. Medal Waleczności (Tapferkeitsmedaille/Vitézségi Emlékérem)

4. Medal Wojenny (Kriegsmedaille/Hadiérem)

Art. 13.

1. Medale za zasługi cywilne nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego.
2. Medale za zasługi cywilne może też nadać Rząd Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości bądź Rada Państwa.
3. Medale za zasługi wojskowe nadaje Monarcha bądź osoba zastępująca go w wykonywaniu obowiązków zwierzchnika sił zbrojnych samodzielnie bądź na wniosek Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych, oficera Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych lub dowódcy rodzaju sił zbrojnych.
4. Medale za zasługi wojskowe może też nadać Minister Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości właściwy do spraw sił zbrojnych, Sztab Generalny lub dowódca rodzaju sił zbrojnych.
5. Medale odbiera Monarcha bądź inny organ uprawniony do jego nadania, jeżeli osoba odznaczona orderem:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę medalowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

6. Medalem danej klasy można zostać odznaczonym wielokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 14.

1. Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” jest medalem wojskowym, nadawanym wyłącznie oficerom austro-węgierskim i sojuszniczym za wybitną służbę wojskową w czasie pokoju lub wojny.
2. Medal posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty,

   2. Srebrny,

   3. Brązowy.

3. W dowód uznania wybitnych zasług odznaczonego w czasie wojny dopuszcza się dodanie mieczy, widocznych na wstążce medalu oraz na baretce.
4. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - dewiza „Signum Laudis”. Wygląd i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
5. Medal zawieszony jest na wstążce wiązanej w trójkąt:

   1. w przypadku zasług odznaczonego w czasie pokoju - czerwonej,

   2. w przypadku zasług odznaczonego w czasie wojny - białej z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi,

   3. w przypadku zasług odznaczonego w czasie wojny, o których mowa w ust. 3 - białej z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi oraz mieczami.

6. Baretka medalu odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5.
7. Wzór medalu i baretki znajduje się w załączniku nr 9 do ustawy.

Art. 15.

1. Medal Zasługi Cywilnej jest medalem cywilnym, nadawanym funkcjonariuszom publicznym za wybitną służbę.
2. Medal posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty,

   2. Srebrny,

   3. Brązowy.

3. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - dewiza „Signum Laudis”. Wygląd i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
4. Medal zawieszony jest na czerwonej wstążce wiązanej w trójkąt.
5. Baretka medalu odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5.
6. Wzór medalu i baretki znajduje się w załączniku nr 10 do ustawy.

Art. 16.

1. Medal Waleczności jest medalem wojskowym, nadawanym żołnierzom i podoficerom za waleczność podczas wojny i akcji zbrojnych.
2. Medal posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty,

   2. Srebrny wielki,

   3. Srebrny mały,

   4. Brązowy.

3. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - dewiza „Der Tapferkeit”. Wygląd, rozmiar i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
4. Medal zawieszony jest na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.
5. Baretka medalu odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 4.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 11 do ustawy.

Art. 17.

1. Medal Wojenny jest medalem wojskowym, nadawanym uczestnikom działań wojennych i akcji zbrojnych.
2. Medal nie posiada stopni.
3. Medal ma kształt okręgu, na awersie medalu widnieje wizerunek Monarchy, na rewersie - odpowiednia data.
4. Medal zawieszony jest na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.
5. Baretka medalu jest żółta z czarnymi paskami po bokach, połączonymi z czarnymi prążkami poziomymi.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 12 do ustawy.

Rozdział IV - Krzyże i pozostałe odznaczenia

Art. 18.

1. Ustala się następujące krzyże:

   1. Krzyż Zasługi Wojskowej (Militärverdienstkreuz/Katonai Érdemkereszt)

   2. Krzyż Zasługi Cywilnej (Zivil-Verdienstkreuz/Érdemkereszt )

2. Ustala się następujące odznaczenia:

   1. Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy (Die Dekoration der Elisabeth-Theresien-Militärstiftung/Az Erzsébet Terézia Katonai Alapítvány Jelvénye)

   2. Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności „Litteris et Artibus” (Ehrenzeichen für Kunst und Wissenschaft „Litteris et Artibus”/Művészeti és Tudományos Érdemrend „Litteris et Artibus”)

Art. 19.

1. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi cywilne nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego.
2. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi cywilne może też nadać Rząd Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości bądź Rada Państwa.
3. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi wojskowe nadaje Monarcha bądź osoba zastępująca go w wykonywaniu obowiązków zwierzchnika sił zbrojnych samodzielnie bądź na wniosek Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych, oficera Sztabu Generalnego Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych lub dowódcy rodzaju sił zbrojnych.
4. Krzyże i pozostałe odznaczenia za zasługi wojskowe może też nadać Minister Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości właściwy do spraw sił zbrojnych, Sztab Generalny lub dowódca rodzaju sił zbrojnych.
5. Krzyże i pozostałe odznaczenia odbiera Monarcha bądź inny organ uprawniony do jego nadania, jeżeli osoba odznaczona orderem:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę medalowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

6. Krzyżem danej klasy można zostać odznaczonym jednokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
7. Odznaką można zostać odznaczonym wielokrotnie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Art. 20.

1. Krzyż Zasługi Wojskowej jest odznaczeniem wojskowym, nadawanym wyłącznie oficerom austro-węgierskim i sojuszniczym za waleczność podczas wojny i akcji zbrojnych lub za wybitne czyny w czasie pokoju.
2. Krzyż posiada następujące klasy, od najwyższej:

   1. I klasa,

   2. II klasa,

   3. III klasa.

3. W dowód uznania wybitnych zasług odznaczonego w czasie wojny w obliczu wroga dopuszcza się dodanie dekoracji wojennej w postaci wieńca laurowego.
4. Odznaczenie ma kształt czerwono-biało-czerwonego krzyża, pośrodku którego znajduje się dewiza „VERDIENST”. Wygląd i metal medalu odpowiada jego stopniowi.
5. Krzyż noszony jest:

   1. w przypadku I klasy - na lewej piersi,

   2. w przypadku II klasy - na szyi na białej wstędze z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi,

   3. w przypadku III klasy - na lewej piersi na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.

6. Baretka odznaczenia odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5 lit. b.
7. Krzyż I klasy może zostać nadany wyłącznie w trybie art. 19 ust. 3 ustawy.
8. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 13 do ustawy.

Art. 21.

1. Krzyż Zasługi Cywilnej jest odznaczeniem cywilnym, nadawanym wyłącznie wyższym urzędnikom austro-węgierskim za zasługi cywilne.
2. Krzyż posiada następujące stopnie, od najwyższego:

   1. Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

   2. Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej,

   3. Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

   4. Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej.

3. Odznaczenie ma kształt czerwonego krzyża, pośrodku którego znajduje się inicjał Monarchy, otoczony dewizą jego panowania. W przypadku stopnia krzyża z koroną krzyż zawieszony jest na wizerunku korony cesarskiej.
4. Krzyż noszony jest na lewej piersi na białej, wiązanej w trójkąt wstążce z czerwonymi paskami po bokach, połączonymi z czerwonymi prążkami poziomymi.
5. Baretka odznaczenia odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 5. z miniaturą insygnium o którym mowa w ust. 3
6. Wzór baretki znajduje się się w załączniku nr 14 do ustawy.

Art. 22.

1. Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy jest odznaczeniem wojskowym, nadawanym oficerom - weteranom działań wojennych
2. Odznaka nie posiada stopni.
3. Odznaka ma kształt ośmioramiennej gwiazdy, pośrodku której znajdują się korona cesarska i inicjały „EC” i „MT”, otoczone dewizą „M. THERESIA PARENTIS GRATIAM PERENNEM VOLUIT”. Nad gwiazdą widnieje korona miniatura korony cesarskiej.
4. Odznaka noszona jest na lewej piersi na czarnej, wiązanej w trójkąt wstążce.
5. Baretka odznaki odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 4.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 15 do ustawy.

Art. 23.

1. Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności jest odznaczeniem cywilnym, nadawanym w uznaniu szczególnych osiągnięć w dziedzinie sztuki, nauki, literatury, kultury.
2. Odznaka nie posiada stopni.
3. Odznaka ma kształt owalny, pośrodku znajduje się wizerunek Monarchy. Nad odznaką widnieje korona miniatura korony cesarskiej.
4. Odznaka noszona jest:

   1. przez mężczyzn - na szyi na czerwonej wstędze,

   2. przez kobiety - na kokardzie na prawej piersi.

5. Baretka odznaki odpowiada wstążce, o której mowa w ust. 4.
6. Wzór baretki znajduje się w załączniku nr 16 do ustawy.

Rozdział V - Hierarchia orderów, medali, krzyży i pozostałych odznaczeń.

Art. 24.

1. Ustala się hierarchię i kolejność noszenia orderów, medali, krzyży i pozostałych odznaczeń, od najwyższego:

   • Order Złotego Runa.

   • Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego

   • Wielki Krzyż Wojskowego Orderu Marii Teresy.

   • Wielki Krzyż Orderu Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej I klasy.

   • Wielki Krzyż Orderu Leopolda.

   • Order Korony Żelaznej I klasy.

   • Wielki Krzyż Orderu Franciszka Józefa.

   • Krzyż Komandorski Wojskowego Orderu Marii Teresy.

   • Krzyż Komandorski Orderu Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej II klasy.

   • Order Leopolda I klasy.

   • Krzyż Komandorski Orderu Leopolda.

   • Order Korony Żelaznej II klasy.

   • Krzyż Komandorski Orderu Franciszka Józefa z gwiazdą

   • Krzyż Komandorski Orderu Franciszka Józefa.

   • Wielki Krzyż Orderu Elżbiety.

   • Krzyż Kawalerski Wojskowego Orderu Marii Teresy.

   • Krzyż Kawalerski Orderu Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana.

   • Krzyż Kawalerski Orderu Leopolda.

   • Krzyż Oficerski Orderu Franciszka Józefa.

   • Order Elżbiety I klasy.

   • Order Korony Żelaznej III klasy.

   • Krzyż Kawalerski Orderu Franciszka Józefa.

   • Order Elżbiety II klasy.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej III klasy.

   • Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy.

   • Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności „Litteris et Artibus”.

   • Złoty Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”.

   • Srebrny Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”.

   • Brązowy Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”.

   • Złoty Medal Waleczności.

   • Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej II klasy.

   • Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej.

   • Krzyż Zasługi Wojskowej III klasy.

   • Srebrny Medal Waleczności - wielki.

   • Srebrny Medal Waleczności - mały.

   • Brązowy Medal Waleczności.

   • Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną.

   • Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej.

   • Złoty Medal Zasługi Cywilnej.

   • Srebrny Medal Zasługi Cywilnej.

   • Brązowy Medal Zasługi Cywilnej.

   • Medal Wojenny.

2. Monarchia Austro-Węgierska uznaje prawo do noszenia odznaczeń podmiotów członkowskich Wspólnoty Austro-Węgierskiej. Monarchia Austro-Węgierska przyznaje na swoim terytorium przywileje wynikające z nadania tych odznaczeń na podstawie umowy między Monarchią Austro-Węgierską a właściwym podmiotem członkowskim Wspólnoty Austro-Węgierskiej.
3. Monarchia Austro-Węgierska uznaje prawo do noszenia odznaczeń państw obcych, uznawanych przez Monarchię Austro-Węgierską. Monarchia Austro-Węgierska nie przyznaje na swoim terytorium przywilejów wynikających z nadania tych odznaczeń.
4. Odznaczenia podmiotów Wspólnoty Austro-Węgierskiej winny być noszone zawsze za austro-węgierskimi. Dla ustalenia kolejności noszenia odznaczeń różnych podmiotów Wspólnoty Austro-Węgierskiej stosuje się kolejność alfabetyczną nazw tych podmiotów Wspólnoty Austro-Węgierskiej w języku francuskim, a następnie hierarchię właściwą danemu podmiotowi Wspólnoty Austro-Węgierskiej.
5. Odznaczenia państw obcych winny być noszone zawsze za odznaczeniami, o których mowa w ust. 3 i 4. Dla ustalenia kolejności noszenia odznaczeń różnych państw obcych stosuje się kolejność alfabetyczną nazw tych państw obcych języku francuskim, a następnie hierarchię właściwą danemu państwu obcemu.

Rozdział VI - Tytuły szlacheckie.

Art. 25.

1. Ustala się następujące tytuły szlacheckie w wersji męskiej i żeńskiej, wraz z ich tłumaczeniem niemieckim i węgierskim, od najniższego:

   1. Szlachcic/Szlachcianka (Edler/Edlerin - Nemes/Nemesasszony)

   2. Kawaler/Dama (Ritter/Ritterin - Lovag/Lovagnő)

   3. Baron/Baronessa (Freiherr/Freiin - Báró/Bárónő)

   4. Hrabia/Hrabina (Graf/Gräfin - Gróf/Grófnő)

   5. Książę/Księżna (Fürst/Fürstin - Herceg/Hercegnő)

   6. Arcyksiążę/Arcyksiężna (Erzherzog/Erzherzogin - Főherceg/Főhercegnő)

2. Tytułowi książęcemu bądź arcyksiążęcemu może zostać przyznany dodatkowo tytuł księcia na danym terytorium, umieszczany w języku niemieckim za nazwiskiem wraz nazwą terytorium, zgodnie ze wzorem „Herzog von NN” w języku niemieckim bądź „NN-i herceg”.
3. Tytuł arcyksiążęcy zarezerwowany jest dla członków Domu Panującego.
4. Organy władzy publicznej zobowiązane są do stosowania tytulatury zgodnie z życzeniem szlachcica:

   1. w języku niemieckim - przed nazwiskiem, wraz z odpowiednim prefiksem.

   2. w języku węgierskim - po nazwisku i imieniu, pisanej małą literą; w przypadku tytułów, o których mowa w ust. 1 lit. a. i b., tytuły można opuścić.

5. Organy władzy publicznej zobowiązane są do zwracania się, na życzenie szlachcica, wraz z odpowiednim tytułem:

   1. do Barona/Baronessy - „Szlachetny/Szlachetna”,

   2. do Hrabiego/Hrabiny - „Jaśnie Wielmożny/Jaśnie Wielmożna”,

   3. do Księcia/Księżnej - „Jaśnie Oświecony/Jaśnie Oświecona”,

   4. do Arcyksięcia/Arcyksiężnej - „Wasza Wysokość”.

6. Szlachcic używający węgierskiej tytulatury ma prawo zmienić swoje nazwisko tak, by przybrało formę przymiotnikową przez dodanie końcówki „-i” bądź „-y”.
7. Na terenie kraju koronnego dopuszcza się stosowanie lokalnych form tytułów szlacheckich, obok niemieckich lub węgierskich.
8. Osoba nobilitowana ma prawo do korzystania z herbu. Wygląd herbu uzgadnia Monarcha i osoba nobilitowana, herb nadaje Monarcha w trybie postanowienia.
9. Tytuły szlacheckie nie mogą być dziedziczone, z wyjątkiem tytułu arcyksiążęcego, który nabywa się poprzez wstąpienie do Domu Panującego za zgodą Monarchy.
10. Monarchia Austro-Węgierska uznaje tytuły szlacheckie osób niebędących obywatelami austro-węgierskimi, a organy władzy publicznej zobowiązane są do stosowania właściwej tytulatury tych osób. Wobec obywateli austro-węgierskich będących obywatelami innych państw stosuje się zasady zgodne z niniejszą ustawą.

Art. 26.

1. Monarcha nobilituje do stanu szlacheckiego obywatela austro-węgierskiego, a także nadaje tytuły szlacheckie samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa, organów władzy publicznej kraju koronnego lub innego szlachcica.
2. Nobilitacja bądź nadanie tytułu szlacheckiego może nastąpić także w wyniku nadania orderu, jeżeli tak stanowią odpowiednie przepisy.
3. Osoba nobilitowana lub otrzymująca tytuł szlachecki w trybie ust. 1 lub 2 składa przysięgę o treści: „Ja, NN, otrzymując godność [określenie tytułu w języku niemieckim lub węgierskim] przyrzekam, że będę służyć wiernie Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości i Monarchii Austro-Węgierskiej, dążąc do pomnożenia jej chwały i potęgi, a swym zachowaniem nadanej mi godności i swemu stanowi nie uchybię.” Dopuszcza się dodanie formuły religijnej na końcu przysięgi.
4. Wraz z nobilitacją lub nadaniem tytułu Monarcha może nadać szlachcicowi majątek ziemski, funkcjonujący zgodnie z ustawą z 4 stycznia 1919 r. - Zasady Funkcjonowania Gospodarki, odpowiedni dla jego zasług i tytułu. Monarcha w dowód uznania zasług szlachcica może także nadać bądź powiększyć majątek ziemski osobie już posiadającej tytuł szlachecki bez równoczesnego nadania tytułu wyższego.
5. Monarcha pozbawia szlachectwa, jeżeli szlachcic:

   1. został skazany prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniósł ujmę stanowi szlacheckiemu bądź Monarchii Austro-Węgierskiej,

   3. odmówił złożenia przysięgi, o której mowa w ust. 3 lub nie złożył jej w ciągu 14 dni od nobilitacji lub nadania tytułu.

Rozdział VII - Tytuły honorowe.

Art. 27.

1. Ustanawia się następujące tytuły honorowe, od najwyższego:

   1. Rzeczywisty tajny radca (Wirklicher Geheimrat/Valódi titkos tanácsos)

   2. Tajny radca (Geheimrat/Titkos tanácsos).

2. Osobom, o których mowa w ust. 1, dodaje się do tytułu:

   1. w przypadku korzystania z tytułu niemieckojęzycznego - im Ruhestand względnie skrót i. R.,

   2. w przypadku korzystania z tytułu węgierskojęzycznego - nyugalmazott,

   jeżeli nie piastują aktualnie żadnej funkcji publicznej
3. Organy władzy publicznej zobowiązane są do zwracania się do osób, o których mowa w ust. 1, na ich życzenie, „Ekscelencjo”. Jeżeli taka osoba ma też tytuł szlachecki, wówczas dokonuje wyboru preferowanego zwrotu.
4. Monarcha może nadać inny, specjalny tytuł honorowy, którego nazwę, odnoszącą się do zasług osoby utytułowanej, określa w postanowieniu o nadaniu tytułu honorowego; postanowienie to może określać też specjalny sposób zwracania się do osoby utytułowanej.
5. Monarcha pozbawia tytułu honorowego, jeżeli osoba utytułowana:

   1. została skazana prawomocnym wyrokiem sądu,

   2. swym niehonorowym postępowaniem przyniosła ujmę swemu tytułowi bądź Monarchii Austro-Węgierskiej.

Art. 28.

1. Tytuły honorowe, o których mowa w art. 27 ust. 1, nadaje Monarcha samodzielnie bądź na wniosek Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, członka Rządu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości, Rady Państwa, delegata Rady Państwa lub organów władzy publicznej kraju koronnego w dowód uznania najwyższych zasług obywatelom austro-węgierskim, którzy wnieśli godny najwyższego podziwu wkład w rozwój Monarchii Austro-Węgierskiej w jej służbie.
2. Tytuły honorowe, o których mowa w art. 27 ust. 2, nadaje Monarcha samodzielnie lub na wniosek organu właściwego dla działalności, za którą nadany został tytuł.

Rozdział VIII - Patronat nad regimentem.

Art. 29.

1. Dla podkreślenia przyjaznych stosunków między Monarchią Austro-Węgierską a państwem obcym Monarcha na wniosek Ministra Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości właściwego do spraw zagranicznych mianuje głowę państwa obcego patronem dowolnego cesarskiego i królewskiego regimentu.
2. Patronem zgodnie z ust. 1 może być mianowana także głowa podmiotu członkowskiego Wspólnoty Austro-Węgierskiej.
3. Regiment, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje patronat oraz imię głowy państwa obcego. W przypadku zmiany głowy państwa obcego lub upadku tego państwa patronat wygasa.
4. Głowa państwa obcego będąca patronem regimentu otrzymuje mundur pułkownika tego regimentu.
5. Patronat nad regimentem może zostać odebrany głowie państwa obcego, jeżeli to państwo obce podejmie działania jawnie nieprzyjazne bądź wrogie wobec Monarchii Austro-Węgierskiej.

Rozdział IX - Przepisy końcowe.

1. Odznaczenia oraz tytuły, wymienione w niniejszej ustawie, nadaje się przy okazji ważnych świąt państwowych i rocznic:

   1. 11 marca - w rocznicę interwencji Cesarskich i Królewskich Sił Zbrojnych w Ciprofloksji - odznaczenia i tytuły za zasługi wojskowe,

   2. 24 kwietnia - w rocznicę powstania wirtualnej Monarchii Austro-Węgierskiej,

   3. 8 czerwca - w rocznicę koronacji cesarza Austrii Franciszka Józefa I na apostolskiego króla Węgier - odznaczenia i tytuły za zasługi cywilne,

   4. 20 sierpnia - w Dzień Św. Stefana,

   5. 1 stycznia - w Nowy Rok.

2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach odznaczenia oraz tytuły mogą być nadane poza dniami, o których mowa w ust. 1

Art. 31.

1. Tytuły nadane na mocy dotychczasowych przepisów pozostają w mocy bez konieczności odnawiania przysięgi. Jeżeli tytuł nadany na mocy dotychczasowych przepisów nie znajduje swojego odzwierciedlenia w niniejszej ustawie, ulega on zmianie na tytuł najbliższy dotychczasowemu. Jeżeli brak tytułu najbliższego, stosuje się tytuł wyższy.
2. Ust. 1 stosuje się odpowiednio do odznaczeń.
3. Uznaje są za nieważne, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2:

   1. Dekret cesarski i królewski nr 13/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Złotego Runa.

   2. Dekret cesarski i królewski nr 14/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Marii Teresy.

   3. Dekret cesarski i królewski nr 15/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Św. Stefana.

   4. Dekret cesarski i królewski nr 16/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Leopolda.

   5. Dekret cesarski i królewski nr 17/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Żelaznej Korony.

   6. Dekret cesarski i królewski nr 18/1920 z 21 marca 1920 r. o przywróceniu Orderu Franciszka Józefa.

Art. 31.
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

---

ZAŁĄCZNIKI

Załącznik nr 1 - Order Złotego Runa:

Wzór baretki

Załącznik nr 2 - Wysoce Szlachetny Order Krzyża Gwiaździstego

Wzór baretki

Załącznik nr 3 - Wojskowy Order Marii Teresy

Krzyż Wielki

Komandor

Wzory baretek

Załącznik nr 4 - Order Świętego Apostolskiego Króla Węgier Stefana

Krzyż Wielki

Komandor

Kawaler

Wzory baretek

Załącznik nr 5 - Order Leopolda

Krzyż Wielki

Krzyż I Klasy

Komandor

Kawaler

Wzory baretek

Załącznik nr 6 - Order Korony Żelaznej

Order Korony Żelaznej - I Klasy.jpg
I Klasa
Order Korony Żelaznej - II Klasy.jpg
II Klasa
Order Korony Żelaznej - III Klasy.jpg
III Klasa

Wzory baretek

Załącznik nr 7 - Order Franciszka Józefa

Krzyż Wielki

Komandor z Gwiazdą

Komandor

Oficer

Kawaler

Wzory baretek

Załącznik nr 8 - Order Elżbiety

Wzór baretki

Załącznik nr 9 - Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis”

Wojenny

Wojenny z mieczami

Pokojowy
Wzory baretek

Załącznik nr 10 - Medal Zasługi Cywilnej

Wzór baretki

Załącznik nr 11 - Medal Waleczności

Wzór baretki

Załącznik nr 12 - Medal Wojenny

Kriegsmedaille (1).jpg
Wzór baretki

Załącznik nr 13 - Krzyż Zasługi Wojskowej

Wzory baretek

Załącznik nr 14 - Krzyż Zasługi Cywilnej

Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej

Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej z koroną,

Srebrny Krzyż Zasługi Cywilnej
Wzory baretek

Załącznik nr 15 - Odznaka Fundacji Wojskowej Elżbiety Teresy

Wzór baretki

Załącznik nr 16 - Odznaka Honorowa za Dzieła Sztuki i Umiejętności

Wzór baretki